రివ్యూలు, సాంకేతికాలు, స్క్రీన్ ప్లే సంగతులు...

టికెట్లు దొరకడం యోగం, సినిమాలు చూడడం భోగం, రివ్యూలు రాయడం రోగం!

Wednesday, February 26, 2020

919 : సందేహాలు - సమాధానాలు



Q : నాదొక కఠిన సమస్య. జవాబు దొరకడం లేదు. కథలో నేను చెప్పాలనుకుంటున్న పాయింటు ఎప్పుడు స్పష్టం చేయాలి? ఇంటర్వెల్ ముందా, ఇంటర్వెల్ తర్వాతా? ముందు చెప్తే ఏం జరుగుతుంది? తర్వాత చెప్తే ఏం జరుగుతుంది? ఈ సమస్యని తీర్చగలరు.
 
ఒక రచయిత
        
A : పాయింటు ఎప్పుడు చెప్తే అప్పుడు కథ ప్రారంభమవుతుంది. పాయింటు ఇంటర్వెల్ తర్వాత చెప్పి కథ ప్రారంభిస్తే, ఇంటర్వెల్లో కూడా కథేమిటో అర్ధంగాదు. ఇంటర్వెల్లో కూడా కథేమిటో అర్ధంగాకపోతే మంచిదేమో మీరే ఆలోచించండి. దాన్నిబట్టి కథ చేయండి. మీరు స్ట్రక్చర్ లో కథ ఆలోచిస్తే, సినిమా శ్రేయస్సు దృష్ట్యా ఇంటర్వెల్ లోపే కథ ప్రారంభిస్తారు. అసలు కథ ఎప్పుడు ప్రారంభించాలో నిర్ణయించడానికి కథకుడెవరు? కథ అతడి సొత్తు కాదు, ప్రధాన పాత్ర సొత్తు, డైరీ. దాని డైరీ అది రాసుకోకుండా ఇంకెవరు రాస్తారు? కాబట్టి కథని పట్టుకుని ప్రధాన పాత్రని నడపడంగా గాకుండా, ప్రధాన పాత్రని పట్టుకుని అది నడిపే కథతో సాగిపోవాలి. ఎప్పుడేం చేయాలో ప్రధాన పాత్రకి తెలిసినంతగా కథకుడికి తెలియదు. ప్రధానపాత్ర ఆటోమేటిగ్గా స్ట్రక్చర్లో ప్రయాణిస్తుంది. కథకుడు స్ట్రక్చర్ వదిలేసి కథతో క్రియేటివిటీలు చేసుకుంటూ, మీన మేషాలు లెక్కిస్తూ కూర్చుంటాడు.          

సహకార దర్శకుడు రవి అడిగిన 4 ప్రశ్నలు :
        
Q: 1. రోమాంటిక్ కామెడీ సినిమాల్లో కొత్తగా ఏం చేయాలిహీరో క్యారెక్టర్ లేదా హీరోయిన్ క్యారెక్టర్ వీటినే అటు ఇటు తిప్పుతూ హీరోకు ప్రేమంటే ఇష్టం లేదని, లేదా హీరోయిన్ కు ప్రేమ అంటే ఇష్టం లేదని తీసినవే మళ్లీ మళ్లీ తీస్తున్నారు. అందుకే అడుగుతున్నానువేరే భాషల్లో ఏవైనా డిఫరెంట్ సినిమాలు ఉంటే ఉదాహరణలుగా ఇవ్వగలరు.
          A : నిన్న మొన్నటి వరకూ వారానికి నాల్గైదు వచ్చే రోమాంటిక్ కామెడీలు ఇప్పుడు తగ్గిపోయాయి. చూసేవాళ్ళు లేరు. ఏవైనా స్టార్ సినిమాలైతే తప్ప ప్రేమ సినిమా కథలకి  ఆకర్షించే గ్లామర్ ఇక లేకుండా పోయింది. కొన్నాళ్ళ పాటు వీటిని మానుకుంటే మంచిది. హిందీలో వైవిధ్యంతో ప్రాణం పోస్తున్నారు. పట్టణ ప్రాంతాలకి ప్రేమ కథల్ని తీసికెళ్ళి పాత్రలు సహా ఆయా ప్రాంతాల నేటివిటీని భాగంగా చేసి, ఒక సహజత్వంతో కూడిన వైవిధ్యాన్ని కనబరుస్తున్నారు. ‘మన్మర్జియా’, ‘బరేలీకీ బర్ఫీ’, ‘లుక్కా ఛుప్పీ’ లాంటివి. ఈ వారం విడుదలైన ‘శుభ్ మంగళ్ జ్యాదా సావధాన్’ లాంటి గే రోమాంటిక్ కామెడీలకి తెలుగులో చోటు లేదు. గేల గోల అవసరం లేదు. గత రెండు దశాబ్దాలుగా తెలుగులో ఇంకోటి లేనట్టు ఒకటే రోమాంటిక్ కామెడీల వెల్లువ. దీంతో ఇతర జానర్లు ఎలా తీయాలో తెలుసుకోలేకపోయారు. ఇకనైనా ప్రేమ సినిమాలు చాలించి, ఇతర జానర్లు నేర్చుకోవడం మీద దృష్టి పెడితే మంచిదేమో ఆలోచించుకోవాలి.
          Q: 2హిందీలో వచ్చిన హిందీ మీడియం’ ఇప్పుడు లేటెస్ట్ గా  అంగ్రేజీ మీడియం’ లాంటి సినిమాలు మన దగ్గర పెద్ద హీరోలకి వర్కవుట్ అవుతాయి కదా?  సినిమాల మీద మీ విశ్లేషణ ఏమైనా ఉంటే చెప్పండి.
           A : ‘జెర్సీ’, ‘జాను’ లాంటివే వర్కౌట్ కాలేదు. ‘తెలుగు మీడియం’, ‘తెలుగింగ్లీషు మీడియం’ అంటూ తీస్తే అసలే వర్కౌట్ కావు. ఇక ‘ప్యాడ్ మాన్’, ‘టాయిలెట్ - ఏక్ ప్రేమ్ కథా’ లాంటివి తెలుగులో స్టార్స్ ని పెట్టి తీస్తే ఇంతే సంగతులు. హిందీ కాన్సెప్ట్స్ అన్నీ తెలుగుకి కుదరవు. ప్యాడ్ ని ప్రచారం చేస్తూ అక్షయ్ కుమార్ తో తీసిన యాడ్ ఫిలిం కూడా బాగా  హిట్టయింది.
        Q: 3స్ట్రక్చర్ ఫాలో అవండి అంటారు కదాప్రతి జానర్ నుంచి ఒక గొప్ప సినిమా తీసుకుని అవెలా ఉన్నాయి, ఎక్కడెక్కడ ‘కీ’ సీన్స్ ఎలా వచ్చాయి అన్న విషయాలు చెప్పగలరు.
        A : జానర్ మాన మర్యాదల గురించి చాలాసార్లు చెప్పుకున్నాం. ఎంత చెప్పుకున్నా ప్రాక్టికల్ గా వచ్చేసరికి పరాభవాలే మిగులుతున్నాయి. జానర్స్ ని అర్ధం జేసుకోవడం దగ్గరే విఫల మవుతున్నారు, జానర్ మర్యాదల అమలు సంగతి తర్వాత. సీన్లలో తమకు తెలిసిన, అలవాటయిన అవే కథాకథనాలు కలిపేస్తున్నారు. కనీసం రియలిస్టిక్ కథనైనా మూస ఫార్ములా సీన్లతో, డైలాగులతో ఆలోచించకూడదని అర్ధం జేసుకోలేకపోతున్నారు. ఒక్కో జానర్ కి ఒక్కో శైలి వుంటుంది. ఓ రచనకి శైలి అంటే ఏమిటో ముందు తెలుసుకోగల్గితే జానర్లు తీయడం  గురించి తర్వాత మాట్లాడుకోవచ్చు. జానర్ మర్యాదల గురించి సమాచారం కోసం ఈ లింక్ క్లిక్ చేసి చూడండి :  జానర్స్ గురించి...
      Q: 4. మామూలుగా  సినిమా కథలో అయినా ఆడియన్స్ పాత్ర వుంటుందనిఅంటారు. అయితేఆ పాత్రే ఆడియన్స్ ను రిప్రజెంట్ చేస్తుంది అన్న విషయం చాలా మంది రచయితలు, దర్శకులు, హీరోలు, నిర్మాతలు, నటులకు తెలియదుఅది సపోర్టింగ్ క్యారెక్టర్ లాగాను లేదా హీరో ఫ్రెండ్ లేదా మరొక పాత్ర రూపంలోనూ వుంటుంది. ఇలా లేనప్పుడు ఏం జరుగుతుంది?
        
A : కథనమంటేనే  ప్రశ్నలు జవాబులు. ఒక సీన్లో ప్రశ్న రేకెత్తించి ఇంకో సీన్లో జవాబివ్వడమే కథనం. సినిమాల్ని సరీగ్గా చూస్తే ఈ సరళియే బయల్పడుతుంది. కథ నడపడానికి తోడ్పడే కాజ్ అండ్ ఎఫెక్ట్స్, లేదా పే ఆఫ్స్ అండ్ సెటప్స్ కూడా ప్రశ్నలు జవాబులే. ‘శివ’ లో నాగార్జున సైకిలు చైనుతో జేడీని కొట్టడం కాజ్ లేదా సెటప్ లేదా ప్రశ్న. కొట్టాక ఏమవుతుందో చూపడమే ఎఫెక్ట్ లేదా పే ఆఫ్ లేదా జవాబు. ఈ ప్రశ్నలు జవాబులు చర్యలతో వుండొచ్చు, లేదా సంభాషణలతో వుండొచ్చు. కొన్నిసార్లు పాత్ర ప్రవర్తనకి, లేదా ఏర్పడిన ఒక పరిస్థితికి సంబంధించి ప్రేక్షకులకి సందేహాలు రావచ్చు. ఈ సందేహాలు తీర్చడానికి ఇంకో పాత్ర పూనుకుని సదరు సందేహ కారకమైన పాత్రని అడిగి సమాధానం రాబడుతుంది. ఇంతమాత్రాన ఈ పాత్ర ఎప్పుడూ సందేహాలు అడిగే పనే పెట్టుకుంటే ఆ కథనం మంచిది కాదని అర్ధం. కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల్లో తప్ప కథనం అర్ధమైపోతూండాలి. ప్రత్యేక సందర్భం ఇలా వుండొచ్చు : ఒక తరహాలో సాగిపోతున్న పాత్ర, పంథా మార్చుకుని ఇంకో తరహాలో సాగిపోతూంటే, ఎందుకిలా మారిందనేది ప్రేక్షకులకి అర్ధంగాదు. అప్పుడు ఒక పాత్ర ఇంకో పాత్రని ఈ సందేహం అడిగి సమాధాన పడొచ్చు ప్రేక్షకుల తరపున. 
        ఏ సినిమా కథలో అయినా ఆడియన్స్ కి ప్రాతినిధ్యం వహించే పాత్ర వుంటుందనుకోవడం సరి కాదు. ఈ విషయం చాలా మంది రచయితలు, దర్శకులు, హీరోలు, నిర్మాతలు, నటులకి తెలియదని అనుకోవడం కూడా సరికాదు. ఇదొక విషయమే కాదు. ప్రేక్షకులకి ప్రాతినిధ్యం వహించేది ప్రధాన పాత్ర మాత్రమే తప్ప ఇంకోటి కాదు. తెరమీద రసపోషణకే వివిధ పాత్రలుంటాయి. రసాలు అంటే ఎమోషన్స్ తొమ్మిది రకాలు. ఇవే నవరసాలు. నవరసాల్లో సందేహాలు తీర్చే రసమేదీ లేదు. సందేహాలనేవి ఎమోషన్ కాదు.
      Q : 'పారసైట్సినిమా ఫై పూర్తి స్థాయి విశ్లేషణ మీ సమయం చూసుకుని ప్రచురించగలరు. ఇందులో  క్లయిమాక్స్ పూర్తిగా డిస్సప్పాయింట్ చేసింది. ఇది నా ఒపీనియన్ కావచ్చు, కానీ ఒక ఫారిన్ లాంగ్వేజ్ కేటగిరీ సినిమా మిగతా సినిమాలని పక్కకి తోసేసే అంత గొప్ప చిత్రం కాదనేది నా ఒపీనియన్. ప్రపంచానికి ఇది ఎలాంటి సంకేతాలు పంపిస్తుంది అనేదే నేను చూసిన కోణం. థ్రిల్లర్ కి కావాల్సిన ఎత్తుగడ అద్భుతంగా ఉన్నా క్లయిమాక్స్ లో బాస్ ని చంపాల్సినంత తప్పు బాస్ ఏమి చేసాడు?  పేదవాళ్ల దగ్గర బ్యాడ్ స్మెల్  రావడమేనాలేక పేదవాళ్లందరికి ధనవంతుల పై ఉండే ఈర్ష్యా? ఇంటి గేట్ బయట సిసి కెమెరా పెట్టిన ఓనర్ ఇంటి లోపలగార్డెన్లో (లాన్లో) పెట్టలేడా? చైనాతో పోటీగా టెక్నాలజీలో అభివృద్ధి చెందిన కొరియాలో వీఆర్ కంపెనీ  నడుపుతున్న ఓనర్ కి ఆ మాత్రం అవగాహన లేదా, అంత పెద్ద విల్లాని పనివాళ్లకు వదిలేసి వెళ్లాల్సి వస్తే కెమెరా లో వాళ్ళ ఆక్టివిటీ చూడొచ్చు అని? ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ధనికకంటే పేదరికఎక్కువ అని ఏ ఇండెక్స్ చూసినా కనిపిస్తుంది. వందల ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్స్ లో ఒక సినిమా గెలిచిన అవార్డుల్ని బేస్ చేసుకుని అవార్డ్స్ ఇచ్చింది అంతా ధనిక వర్గ ఆస్కార్ జ్యూరీ మెంబర్సా? పేదల దృష్టి కోణంలో నుండి కధ చెబుతున్నారా లేక ప్రపంచంలో పేదలందరు ఇంతే అనే జెనరలైజ్ స్టేట్మెంట్ ఇస్తున్నారా దర్శక రచయితలు? లేక ప్రస్తుత హాలీవుడ్ చేతగాని తనమా ఈ అవార్డుకి కారణం?
        దీనికి ముందు అత్యంత గొప్ప ఫారిన్ కేటగిరీలో  ఈ సినిమాను తలదన్నేస్థాయిలో వచ్చాయి. అవి చేయలేని కార్యం ఈ సినిమా చేసిందా? మీ పూర్తి స్థాయి విశ్లేషణలో తెలుసుకోవాలని ఉందిసమయం చూసుకుని మీ ఎనాలిసిస్ ప్రచురించగలరు.
విప్లవ్ జేకే, దర్శకత్వ శాఖ
      A : హాలీవుడ్ సినిమా రివ్యూలు రాయడం లేదు. ఎప్పుడోగానీ ‘ఈక్వలైకర్ 2’ లాంటి స్ట్రక్చర్ తో చేసిన ప్రయోగాల్లాంటివి వచ్చినప్పుడు దృష్టికి తెచ్చే ఉద్దేశంతో రివ్యూలిస్తున్నాం. మొదటి అంకం సెకండాఫ్ లోవరకూ సాగదీస్తే ఏమవుతుంది - మిడిల్ మటాష్ స్క్రీన్ ప్లే అవుతుంది. అదే చివరి అంకాన్ని సెకండాఫ్ ముప్పాతిక భాగాన్నీ ఆక్రమించేలా చేస్తే ఏమవుతుంది - మూడంకాల స్క్రీన్ ప్లేల మొనాటనీ మటాష్ అవుతుంది. మూడంకాల కథా నిర్మాణానికి ఫ్రెష్ లుక్ వస్తుంది. ‘ఈక్వలైజర్ 2’ లో స్ఫూర్తి దాయకంగా ఇదే చూశాం.
        ఇక ‘పారసైట్’ గురించి : డబ్బుపట్ల గల దృక్పథమే వ్యక్తి ఆర్ధిక జీవితాన్నినిర్ణయిస్తుంది. డబ్బున్న వాళ్ళని డబ్బున్న కారణంగా ద్వేషిస్తే డబ్బుని ద్వేషించడమే. ద్వేషించేది చెంతకు రాదు. డబ్బున్న వాడు పనివాడి దగ్గర బ్యాడ్ స్మెల్ వస్తోందని ఫీలైతే, ఆ బ్యాడ్ స్మెల్ రాకుండా చూసుకోవడం పనివాడి సంస్కారం, బాధ్యత. దీనికి బదులు ద్వేషం పెంచుకుని యజమానిని పొడిచి చంపేస్తే, జీతం డబ్బులు సంపాదించుకోవడానికి కూడా వాడు అయోగ్యుడు. వాడు పేదరికంలో మగ్గే వాడే. రెండోది, ఇంత బిగ్ షాట్ యజమాని పనివాళ్ళని నియమించుకునేప్పుడే వాళ్ళ శుభ్రత, యూనిఫాం తప్పని సరి చేస్తారు. అంబానీ మహల్లో పని వాళ్ళు ఎలా వుంటారో చూడండి. అంటే ఈ బిగ్ షాట్ యజమాని కూడా యజమాని అవడానికి అయోగ్యుడు. ఇలా ఇది మ్యానర్స్ లేని పాత్రల కథ. ఇలా వుంటే వాడు చంపడం, వీడు చావడం తప్పవు మరి. సూక్ష్మంగా కాన్సెప్ట్ పరంగా ఇదొక కామన్ సెన్స్ లేని కథగా అన్పిస్తుంది. కానీ దీని అర్ధాలు ఇంకేవో వున్నాయి.
        ఇక ఇంట్లో సీసీ కెమెరాలు పెట్టకపోవడం, కనీసం ఇంట్లో సీసీ కెమెరాలుండచ్చన్న స్పృహగానీ, జాగ్రత్తగానీ లేకుండా పనివాడి కుటుంబం ఎంజాయ్ చేయడం కథా సౌలభ్యం కోసమే. ఇలా యజమాని చాటున ఎంజాయ్ చేసిన పనివాడు చివరికి యజమానినే చంపడం వాడి విశ్వాసరాహిత్యాన్నీ, నేర మనస్తత్వాన్ని కూడా పట్టిస్తోంది. ఇంట్లో సీనియర్ పని మనిషి మధ్యలో హఠాత్తుగా తిరిగొస్తుంది. ఈ వచ్చినప్పుడు తను వచ్చినట్టు యజమానికి తెలియకూడదని గేటు బయట కెమెరా తీగెలు కత్తిరించానని చెప్తుంది. ఈమెకున్న జ్ఞానమైనా పని వాడికి లేదు. తన కుటుంబాన్ని రహస్యంగా ఇంట్లో చేరేస్తున్నప్పుడు ఈ తీగెలు కత్తిరించే పని తనే చేయాలి. చేస్తే ఆ వచ్చిన సీనియర్ పనిమనిషికి బయటే అనుమానమొచ్చి కథే మారిపోతుంది. ఐతే దీని అర్ధాలు కూడా వేరే వున్నాయి.
        ఇలా లాజికల్ గా కథ సవ్యంగా లేదు. మరి ఆస్కార్ ఎందుకిచ్చారు? కథా కథనాలెలా వున్నా, విస్తృతార్ధంలో ఆధిపత్య భావజాలాన్ని ప్రకటించడంతో బాటు, అగ్రరాజ్యాల సంతుష్టీకరణ జరగడం వల్లే ననుకోవచ్చు. కథలో ధనిక పేద వర్గాలే లేవు. భవనంలో నివసించే ధనికుడితో బాటు, సెల్లార్ లో బతికే పనివాడు, ఇంకా కింద బంకర్ లో దాక్కున్న ఇంకో వర్గం వాడు కూడా వున్నాడు. ప్రపంచం ధనిక దేశాలు, పేద దేశాలు అనే రెండుగా లేదు. ఉగ్రవాద దేశాలనే మూడుగా కూడా వుంది. ఈ బంకర్ లో దాక్కున్న వాడే ఉగ్రవాద దేశాలకి సింబల్ అయిన ఉన్మాది. అందుకే ధనికుడి కుటుంబం మీద (అంటే సింబాలిక్ గా ధనిక దేశం మీద) ఉన్మాదంగా దాడి జరిపాడు. పనివాడు బానిస మనస్తత్వంతో చంపేశాడు. ఈ రెండు వర్గాల (దేశాల) తో ధనికులూ (అగ్రరాజ్యాలు) తస్మాత్ జాగ్రత్తా అని చెప్పడమే గాక, పేదవాడు (పేద దేశాలు) ఎదగకుండా వుండాలంటే నేరాల వైపు, అశాంతి వైపూ మళ్ళించి, పేదరికమనే శ్లేష్మంలో అలాగే పడి వుండేట్టు చేయాలన్న అగ్రనీతిని ప్రకటించడం.
        ఇంకోటేమిటంటే, బిగ్ షాట్ ఇంట్లో ఆడుకునే కొడుకు మెక్సికన్ సంస్కృతిని ఎంజాయ్ చేస్తూ, బాణాలేస్తూ కంగారు పెట్టేస్తూంటాడు. అంటే చొరబాటు దార్లయిన మెక్సికన్లు అంత ప్రమాదకారకులు కారని, చిన్న పిల్లల్లాంటి వారనీ చెప్పడం. ధనికుల జోలికి పేదలు వస్తే ప్రకృతి కూడా వూరుకోదన్నట్టు, భారీ వర్షాన్ని కురిపించి, పనివాడి సెల్లార్ ని నీట్లో ముంచెత్తి, వాడి కుటుంబాన్ని సహాయ శిబిరం పాల్జేశారు. ఇలా ఇన్ని నిగూఢార్ధాలతో ఇదొక కళా ఖండమైంది. ఇది గ్రహించక, వ్యాపారి అయిన ట్రంప్ ఈ సినిమాకి ఆస్కార్ అవార్డునివ్వడాన్ని వ్యాపార దృష్టితో చూసి, దక్షిణ కొరియా వాణిజ్యపరంగా మనల్ని ఇబ్బంది పెడుతోంటే, ఎలా అవార్డు ఇచ్చేశారో చూడండని మండిపడడం చూసి అందరూ నవ్వుకుంటున్నారు.
        ‘అలీటా’ అనే  సైన్స్ ఫిక్షన్లో ఊర్థ్వలోకం, అధోలోకమనే రెండు ప్రపంచాల మధ్య సంఘర్షణ అన్నట్టుగా ఇలాటి కథనే సృష్టించారు.
      A : హరీష్ అనే సహాయ దర్శకుడు ఒక ప్రముఖ దర్శకుడి సినిమాల గురించి, ఆయన వ్యక్తిత్వం గురించీ రాస్తే అందరికీ ఉపయోగకరంగా వుంటుందని రాశారు. ఈ బ్లాగు విషయ పట్టికకి కొన్ని పరిమితులున్నాయి. ఇలాటి వ్యాసాలు రాయడం కుదరదు. ‘నాటి సినిమా’, ‘ఆ ఒక్క సినిమా’, 'విస్మృత సినిమాలు' శీర్షికల కింద ఆయా దర్శకులు తీసిన సినిమాల విశ్లేషణలతో బాటు, దర్శకుల బయో డేటా క్లుప్తంగా ఇచ్చాం. అంతవరకే. అయినా ప్రముఖ దర్శకుల గురించి ఎవరైనా కొత్తగా ఇంకేం రాస్తారు. వీకీపీడియా సహా మార్కెట్ లో చాలా సమాచారం ఆల్రెడీ వుంది. 

సికిందర్  
     



Sunday, February 23, 2020


Monday, February 17, 2020

918 :


        నిన్నటి ‘QA’ లో రెండు ప్రశ్నల చివరి అంశాలకి వివరణలు మిస్సయ్యాయి : సహకార దర్శకుడు రవి అడిగిన నాల్గో ప్రశ్నలో చివరి భాగం - కొత్త ఐడియాలతో వస్తున్న కొత్త ఫిలిం మేకర్స్ కూడా ఇలాంటి అత్యంత ముఖ్యమైన విషయాలలో కూడా ఎందుకు ఫెయిలవుతున్నారు? స్ట్రక్చర్ గురించి నేర్చుకోకపోవడమా లేక అసలు దాని గురించి అవగాహన లేకపోవడం కారణమా? లేదా ఒక పెద్ద ప్రొడక్షన్ కంపెనీ ఇలాంటి స్క్రిప్ట్ ను ఓకే చేసి కూడా అందులో లోపాలను గుర్తించ లేకపోవడమా?
        దీనికి వివరణ : కొత్త ఫిలిం మేకర్స్ - ముడి ఫిలిం లేదు కాబట్టి మూవీ మేకర్స్ అందాం -అందరూ అలా లేరు, ఎందరో అలా వున్నారు. ఏడాదికి డెబ్భై మంది చొప్పున కొత్త దర్శకులు వస్తున్నారు. ఒకరిద్దరు మాత్రమే సక్సెస్ అవుతున్నారు. కాబట్టి స్ట్రక్చర్ నేర్చుకు తీరాలని షరతు విధించలేం. అది ఇప్పటికిప్పుడు వొంట బట్టేది కూడా కాదు. సినిమాల్లోకి రావాలనుకుంటున్నప్పట్నించే సాధన చెయ్యాలి. మనం రివ్యూలు రాయాలనుకున్నప్పట్నించే సాధన చేశాం. రివ్యూలు రాయడానికి అర్హతలు వుండాలి కాబట్టి. సరే, ఇప్పటికిప్పుడు స్ట్రక్చర్ నేర్చుకోలేక పోయినా, క్రియేటివ్ యాస్పెక్ట్ తెలియక పోయినా, కనీసం పర్యావరణం తెలుసుకునైనా సినిమాలు తీస్తే, అపసోపాలు పడైనా ఒడ్డున పడొచ్చు. మరీ జీరో అవకుండా యావరేజీ అన్పించుకోవచ్చు. ఏమిటా పర్యావరణం? పర్యావరణంలో చాలా ఇమిడి వుంటాయి. వాటిలో కనీసం ఒక్క మార్కెట్ యాస్పెక్ట్ నైనా పట్టించుకోగల్గాలి. కొత్త దర్శకుల ఫ్లాప్స్ కి మొదటి కారణం ప్రధానంగా మార్కెట్ యాస్పెక్ట్ లోపించడమే. మార్కెట్ ని కూడా పట్టించుకోకుండా ఏం సినిమాలు తీస్తూంటారో అర్ధంగాదు. ఇప్పటి మార్కెట్ యాస్పెక్ట్ రోమాంటిక్స్ లేదా ఎకనమిక్స్. ఇంతేకాదు, మార్కెట్ యాస్పెక్ట్ సీన్లలో కూడా పెల్లుబకాలి. కథ, నటనలు, డైలాగులు, పాటలూ ప్రతీదీ మార్కెట్ యాస్పెక్ట్ తో కళకళ లాడాలి. ఇది కూడా చేతగానప్పుడు సినిమాలు తీయడం అనవసరం. హాలీవుడ్ లో అన్నేసి శాస్త్రాలు అన్వయిస్తే 50 శాతం సక్సెస్ సాధించగల్గుతున్నారు. శాస్త్రాల్ని పక్కనబెట్టి తెలుగులో 8 శాతానికి మించడం లేదు.
        ఇక  పెద్ద ప్రొడక్షన్ కంపెనీలనే కాదు, ఎవరైనా  స్క్రిప్ట్స్ ని ఓకే చేసేటప్పుడు అందులో లోపాలు గుర్తించే వ్యవస్థ ఇంకా తమిళంలో వున్నట్టు ఇక్కడ లేదు. తమిళంలో కనీసం రెండు కంపెనీల అధినేతలు ఈ కాంబినేషన్లని నమ్మి ఇక సినిమాలు తీయలేమని, స్క్రీన్ ప్లే కోర్సులు నేర్చుకుని వచ్చి ప్రొడ్యూసర్ సీట్లో కూర్చున్నారు. స్ట్రక్చర్ నేర్చుకున్న రచయితలతో స్క్రిప్ట్ డిపార్ట్ మెంట్ నేర్పాటు చేసుకుని, దర్శకుల్ని తళతళా మెరిసేలా తోముతున్నారు. కార్తీ తో ‘ఖైదీ’ ఇలా వచ్చిందే.
        సహకార దర్శకుడు పీఏ 
ప్రశ్నలో  empathy గురించి : అంటే మరేమీ లేదు. పాత్రకి అవసరమైన ఇతర పాత్రలపట్ల వుండాల్సిన దయ, సానుభూతి, సహాయ గుణం. పాత్ర నచ్చాలంటే ఈ మానవీయ కోణం అవసరం. చాలా సినిమాల్లో హీరోలకి ఇది లేకుండా వుండదు. హీరో సమాజంలో అట్టడుగు స్థాయి మనిషిగా వున్నా ఈ ఫీలింగ్ ని కల్గించవచ్చు. గోవింద్ నిహలానీ తీసిన ‘ఆక్రోశ్’ చూస్తూంటే ఇలాటి చాలా పవర్ఫుల్ పాత్రగా ఓంపురి పాత్ర కన్పిస్తుంది. డెంజిల్ వాషింగ్టన్ తో తీసిన ‘ఈక్వలైజర్ -2’ భారీ యాక్షన్ లో,  సామాన్యుల పట్ల సహాయగుణంతో అతను ఉన్నతంగా కన్పిస్తాడు. ముగింపు షాట్స్ ని మర్చిపోలేం. ఆత్మీయుల మరణానికి దుఃఖించే సన్నివేశాన్ని కూడా బలంగా రిజిస్టర్ చేస్తే పాత్ర ముద్రించుకు పోతుంది. జంతువుల్ని ప్రేమించే దృశ్యాలతో కూడా ఎంపతీని రాబట్ట వచ్చు. ఇంకా పెద్ద వయసు పాత్రలతో విధేయతగా మెలగినా కూడా ఈ ఫీల్ వస్తుంది. చిన్న పిల్లలతో విధేయత బాగా పనిచేస్తుంది. ఇలాటివన్నీ ప్రేక్షకుల్నిఆగి ఆలోచించేలా చేస్తాయి.
***

Sunday, February 16, 2020

917 : సందేహాలు -సమాధానాలు


Q : ఫిలిం నోయర్ జానర్ గురించి మీరు రాసిన ఆర్టికల్స్ చదివాను. నేను ప్లాన్ చేస్తున్న థ్రిల్లర్ ని ఈ జానర్ లో తీయాలనుకుంటున్నాను. మంచిదేనా?
ఎం ఎన్ ఎస్, సహాయ దర్శకుడు

‘సిన్ సిటీ’ లోని ఈ దృశ్యంలో నోయర్ ఎలిమెంట్ ఏమిటో చెప్పుకోండి? 
A : సంతోషం. తెలుగులో థ్రిల్లర్ తో ఇలా వొక కళాత్మక అనుభవాన్నిస్తే అంతకంటే కొత్తదనం కోరుకునేదుండదు. కాకపోతే మీ థ్రిల్లర్ కథ నోయర్ జానర్ మర్యాదలకి లోబడాలి. ‘బ్రోచేవారెవరురా’ లాంటి రెగ్యులర్ థ్రిల్లర్లు ఈ జానర్లో ఇమడవు. ‘మత్తువదలరా’  లాంటి కథల్ని ఇమడ్చవచ్చు. ఎక్కువగా ఇవి మర్డర్ మిస్టరీలతో వుంటాయి. వీటికి సమకూర్చాల్సిన మేకింగ్ సంబంధమైన ఎలిమెంట్స్, కథా పాత్రల తీరుతెన్నులూ వేరేగా  వుంటాయి. వీటితో నోయర్ జానర్ ఆత్మని పట్టుకోగలగాలి. ఇందుకు చాలా స్టడీ చేయాలి. ఆచితూచి ఒక్కో సీనూ డైలాగూ రూపొందించాలి. నోయర్ జానర్ డైలాగులు, కాయిన్ చేసిన పదాలూ వేరే వుంటాయి. హాలీవుడ్ లో ఈ పదాలతో డిక్షనరీయే వుంది. ఈ పదాల్ని తెలుగులోకి మార్చుకుంటే తప్ప ఫీల్ రాదు. ఉదాహరణకి నోయర్ సినిమా భాషలో క్యాలీఫ్లవర్ అంటే డాలర్, హారన్ అంటే  టెలిఫోన్, షికాగో ఓవర్ కోట్ అంటే శవ పేటిక...ఇలా నవ్వు తెప్పించేలా పాత్రలు మాట్లాడతాయి. పచ్చిగా కూడా మాట్లాడతాయి. నోయర్ జానర్ మూడు కాలాల్లో వుంది : బ్లాక్ అండ్ వైట్ హాలీవుడ్, కలర్ హాలీవుడ్. మొదటిదాన్ని ఫిలిం నోయర్, రెండో దాన్ని నియో నోయర్ అన్నారు. ఇక కలర్ లోనే ఈ శతాబ్దం ప్రారంభంలో కొత్తగా టీనేజీ నోయర్ అనే మూడోది వచ్చింది. మూడిటి సినిమాలూ స్టడీ చేయండి. తెలుగు నేటివిటీకి ఎలా మార్చుకోవచ్చో ఆలోచించండి. హిందీలో వచ్చిన ‘మనోరమ సిక్స్ ఫీట్ అండర్’ చూడండి. 


Q : Sir, we are waiting for your opinion on Oscar winners, especially Parasite and Once upon a time in Hollywood.
పేరు రాయలేదు

A : రెండూ కళాఖండాలే. వీటి నిర్మాణాల వెనుక కొన్నేళ్ళ పరిశ్రమ వుంది. క్వెంటిన్ టరాంటినో తను తీసిన 11 సినిమాలకి 7 ఆస్కార్ అవార్డు లందుకున్నాడు. ‘ఒన్స్ అపాన్ ఏ టైం ఇన్ హాలీవుడ్’ అతను తలపెట్టిన బృహత్ పీరియడ్ ప్రయత్నం. ‘పారసైట్’ కొరియన్ మూవీ ఎక్కువ కళాత్మకంగా వుంటుంది. ఇది కుటుంబ కథా చిత్రం. ఆర్ధిక అసమానతలు, వర్గ పోరాటం, ఆధునిక పెట్టుబడి దారీ వ్యవస్థ చుట్టూ కుటుంబ కథ. దర్శకుడు బాంగ్ జూన్ హో అపూర్వ సృష్టి. మన ఫ్యామిలీ సినిమాలు ఇంకా అవే పాత మూస ఫార్ములా సెంటిమెంట్లతో, ఏడ్పులతో కాలంతో సంబంధం లేకుండా ఎక్కడో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాయి.

సహకార దర్శకుడు రవి అడిగిన 5 ప్రశ్నలు :
Q : మీరు ఫలానా కథ ఎందుకు చెప్పాలనుకుంటున్నారు అంటే, చాలామంది దగ్గర సమాధానం దొరకడం లేదు. రచనా సహకారం కోసం నాకు కథలు చెబుతున్న నా స్నేహితులు అవ్వచ్చు, లేదా నేను ఇంతకు ముందు పని చేసిన కొంతమంది దర్శకులు అవ్వచ్చు. అలాగే కథ ద్వారా మీరు ఏం చెప్పదలుచుకున్నారని అడుగుతున్నా, ప్రశ్నకి సమాధానం చెప్పడంలేదు. ఇది థ్రిల్లర్ అంతే, నేను థ్రిల్లర్ చేయాలని  అనుకుంటున్నాను - అని ఇలా సమాధానాలు చెప్తున్నారు. మీరు ఒకసారి ఒక కథను అనుకున్నప్పుడు కథను ఎందుకు చెప్పాలి, దాంట్లో ఏం చెప్పాలి, కథా ప్రయోజనాన్ని ఎలా ఆలోచించాలి, అన్న విషయాన్ని ఏదైనా ఒక సినిమాని ఎగ్జాంపుల్ గా ఇస్తూ వివరించగలరు.

A : ఈ కథ ద్వారా మీరేం చెప్తున్నారని అడిగే వ్యక్తులు వుంటారనుకోలేం. చెప్పిన కథ అర్ధం గాక పోతే విసుగెత్తి అడగొచ్చు. చెప్పిన కథ అర్ధమైతే ఈ ప్రశ్నేరాదు. ‘వరల్డ్ ఫేమస్ లవర్’ కథ విజయ్ దేవరకొండకి చాలా బాగా అర్థమైవుంటుంది కాబట్టి అసలీ కథ ద్వారా మీరేం చెప్పదల్చుకున్నారని జుట్టు పీక్కుని దర్శకుణ్ణి అడిగి వుండక పోవచ్చు. మనకి మాత్రం ప్రాణాలర చేతిలో వున్నాయి సినిమా చూస్తూంటే. కథాకథనాల గురించి కాదు, ఈ కథాకథనాల మీద ఇంత బడ్జెట్ పెట్టేశారేనని ప్రాణాలర చేతిలో పెట్టుకోవడం. బాగా అర్ధమయ్యే కథ వుంటే ఈ ప్రశ్నే అర్ధ రహితం. ఎందుకంటే కామెడీ కథ చెప్తే ఎంటర్ టైనర్, ప్రేమ కథ చెప్తే ఎంటర్ టైనర్, యాక్షన్ కథ చెప్తే ఎంటర్ టైనర్...సినిమా అంటే ఫక్తు ఎంటర్ టైన్మెంట్ అన్న అర్ధంలో చెలామణి అవుతున్నాక నీతులు చెప్తారా, సందేశాలు ఇస్తారా? అయినా ఎవరైనా అడిగితే, ‘ఈ కథతో నేను ఎంటర్టైన్ చేద్దామనుకుంటున్నాను, కలెక్షన్లు వస్తాయి’ అని నిర్భయంగా చెప్పేయడమే. ఇంతకంటే సంతోషించే నిర్మాత వుంటాడనుకోలేం. ఎంటర్ టైన్మెంట్ అంటేనే హుండీ కలెక్షన్స్ .  

        విషయమేమిటంటే, ఎలా ఎంటర్ టైన్ చేసినా అందులో చెప్పకుండా నీతి వచ్చేస్తుంది. అంతర్లీనంగా ఏదోవొక నీతి లేకుండా ఏ కథా వుండదు. ‘మత్తువదలరా’ అనే ఎంటర్ టైనర్ లో నీతి ఏమిటి? చేస్తున్న ఉద్యోగాన్ని అడ్డ మార్గంలో సంపాదనకి వాడుకుంటే ఇంకా అడ్డంగా ఇరుక్కుంటారనే కదా. ఇది చాలదా? కాబట్టి ఏదో నీతులు చెప్పాలని పనిగట్టుకుని కథ చేయనవసరం లేదు. చేసేసి వదిలేస్తే అందులోనే నీతులన్నీ కన్పిస్తాయి, కథా ప్రయోజనం సహా. స్క్రీన్ ప్లే పండితుడు జేమ్స్ బానెట్ తన ప్రసిద్ధ పుస్తకం
Stealing Fire from the Gods లో ‘క్రియేటింగ్ ది షుగర్ కోట్’ అని ఏకంగా చాప్టరే రాశాడు. డౌన్ లోడ్ చేసుకుని చదవండి. పిల్లల్ని ఆడుకోవడానికి పంపిస్తే ఆ ఆటల్లో నీతేమిటి? వ్యాయామమే. ఉట్టి వ్యాయామం చేయమంటే ఛస్తే చెయ్యరు. ఆడుకోమంటే ఉత్సాహంగా ఆడుకుని వస్తారు. ఇందులో ఆటలు పైకి కన్పించే, ఆకర్షించే ఎంటర్ టైన్మెంట్. ఈ ఎంటర్ టైన్మెంట్ మాటున దాగివున్నది ఎక్సర్ సైజ్ - వ్యాయామం అనే ప్రయోజనం, నీతి...ఇలా చాలా వివరిస్తాడు బానెట్. చెప్పిన కథ అర్ధమయ్యేలా వుండక పోతే తప్ప, ఈ కథ ద్వారా మీరేం  చెప్తున్నారని అడగడం నాన్ ప్రొఫెషనల్. ఆ కథ ద్వారా నేటి సినిమా మార్కెట్ యాస్పెక్ట్ అయిన ఎంటర్ టైన్మెంటే చెప్తాడు ఏ సినిమా కథకుడైనా.

Q : స్ట్రక్చర్ గురించి ఎంత చెప్పినా నాకు తెలిసిన కొంత మంది ఫ్రెండ్స్ అసలు పట్టించుకోవడం లేదు, ఎంతసేపూ వచ్చిన ప్రతి సీన్ రాద్దామని తప్పా, స్ట్రక్చర్ ఫాలో అవ్వాలన్న ఆలోచన రావడం లేదు.  స్ట్రక్చర్ ఫాలో అవలేనప్పుడు ఎటువంటి జానర్ కథలు ఎంచుకోవాలి? దాంట్లో ఎలాంటి ప్రయోగాలు చేయాలి? 


A : స్ట్రక్చర్ నాలెడ్జిని మీవరకే వుంచుకోవాలి. ఎవరైనా కథలు చెపితే స్ట్రక్చర్ పదాలూ సూత్రాలూ చెప్పకుండా, ఇలా చేస్తే బావుంటుందని వాళ్ళ భాషలోనే చెప్పాలి. మీ నాలెడ్జిని ప్రదర్శించుకుంటూ వాదోప వాదాలకి దిగకూడదు. వాళ్లకి ఆసక్తి పుడితే స్ట్రక్చర్ గురించి వాళ్ళే అడిగి తెలుసుకుంటారు. స్ట్రక్చర్ పరిజ్ఞానం ఏ కాస్తయినా వున్న వాళ్ళతో పని సులభమై పోతుంది. వాళ్ళే మీనుంచి మరిన్ని ఇన్ పుట్స్ కోరుకుంటారు. అప్పుడు మీరు రూపాయికి రెండ్రూపాయల పని చేసి పెట్టేస్తారు.

        ఇక
స్ట్రక్చర్ ఫాలో అవలేనప్పుడు ఎలాంటి  జానర్ కథలు ఎంచుకోవాలంటే, ఎలాంటి ప్రయోగాలు చేయాలంటే, స్ట్రక్చరాశ్యత లేకుండా ఏ జానర్ కథలైనా చేసుకోవచ్చు, ఏ ప్రయోగాలైనా చేసుకోవచ్చు. స్ట్రక్చరాశ్యులకి భయం వుంటుంది. ఏం చేస్తే ఏమవుతుందో తెలిసి వుంటుంది కాబట్టి. స్ట్రక్చరాశ్యులు కాని వాళ్లకి ఏ భయమూ వుండదు. ఏం చేస్తే ఏం జరుగుతుందో తెలీదు కాబట్టి. సొంత ఆలోచనలతో ఎలా పడితే అలా రాసుకు పోవడమే. కాబట్టి వాళ్ళ కథల్ని వాళ్ళ ఆలోచనా ధోరణిలోకే వెళ్లి చేసెయ్యాలి. ఒక నోటెడ్ హీరో సినిమాకి దర్శకత్వ శాఖలో పనిచేస్తున్న సీనియర్, దర్శకుడితో ఇదే సమస్య వుందని పదేపదే ఫోన్ చేసి బాధపడుతున్నాడు. ఎలా పడితే అలా కథ చేస్తున్నారని. ఐతే మీకొచ్చిన నష్టమేంటి - దర్శకుడి ఆలోచనా ధారలో అలాగే పుణ్యస్నానం చేసి వచ్చేయండని పదే పదే ఈ పాలసీనే వర్తింపజేయాల్సి వస్తోంది.

 
Q : జానర్ మర్యాద గురించి అన్నిజానర్ మర్యాదలు ఒకే అర్టికల్ కింద మీరు పోస్ట్ పెడితే అది ప్రింట్ తీసుకోవడం ఈజీ అవుతుంది మాకు.
 
A :  పీడీఎఫ్ కాపీ త్వరలో బ్లాగు సైడ్ బార్ లో చూడవచ్చు.

Q : హీరో తనంతట తానుగా పనీ చేయకుండా పక్క క్యారెక్టర్స్ చెబుతున్న పనులు చేస్తూ పోవడమంటే అది ఖచ్చితంగా ప్యాసివ్ క్యారెక్టర్. మరి అలాంటిది మత్తు వదలరా’ సినిమాలో తన ఇమాజినేషన్ లో అయినా ఫ్రెండ్ పాత్రలు వచ్చి హీరోను అలా చెయ్, ఇలా చేయమని చెప్పడమంటే హీరో పాత్రను ప్యాసివ్ క్యారెక్టర్ గా మార్చడమే కదా? కొత్త ఐడియాలతో వస్తున్న కొత్త ఫిలిం మేకర్స్ కూడా ఇలాంటి అత్యంత ముఖ్యమైన విషయాలలో కూడా ఎందుకు ఫెయిలవుతున్నారు? స్ట్రక్చర్ గురించి నేర్చుకోకపోవడమా లేక అసలు దాని గురించి అవగాహన లేకపోవడం కారణమా? లేదా ఒక పెద్ద ప్రొడక్షన్ కంపెనీ ఇలాంటి స్క్రిప్ట్ ను ఓకే చేసి కూడా అందులో లోపాలను గుర్తించ లేకపోవడమా?


A : యాక్టివ్, పాసివ్ క్యారక్టర్స్ ని పట్టుకోవాలంటే ఒక్కటే గుర్తు. ఇగో అయినది యాక్టివ్ క్యారక్టర్, ఇగో కానిది పాసివ్ క్యారక్టర్. చాలా సింపుల్. సినిమాల్లో ప్రధాన పాత్ర మనలోని ఇగోకి సింబల్. బలహీన పాత్ర (పాసివ్) ఇగోకి సింబల్ కాలేదు, బలమైన పాత్ర (యాక్టివ్) మాత్రమే ఇగోకి సింబల్ అవుతుంది. ఇగో ప్రయాణమెలా వుంటుందో పురాణాల ఆధారంగా జోసెఫ్ క్యాంప్ బెల్ రూపొందించిన మోనో మిథ్ స్ట్రక్చర్ లోకెళ్ళండి : పురాణాలంటే కొట్టి పడేస్తారు గానీ, అసలు పురాణాల్లోనే వుంది మన సైకో ఎనాలిసిస్ అంతా, కథల రహస్యమంతా.

        ఇగో ఒక సమస్యలో పడి పోరాటం ప్రారంభించినప్పుడు, తొలి దశలో ‘ద్వార పాలకుడు’ అనే అడ్డుపడే పాత్రని ఎదుర్కొంటుంది. మరోవైపు ‘మాయగాడు’ అనే ఆటలు పట్టించే పాత్ర నెదుర్కొంటుంది. ఎందుకిలా? ఈ రెండు పాత్రలూ మనలోని ఎమోషన్స్ కి సింబల్స్. ఏ కథయినా తెర మీద మన మానసిక ప్రపంచాన్ని సృష్టిస్తుంది. సృష్టించకపోతే ఫెయిల్ అవుతుంది. మనమేదైనా పని మొదలెట్టినప్పుడు, ‘ఈ పని చెయ్యకు, నీకు డబ్బులు రావు’ లాంటి మాటలతో మనసు అడ్డుపడుతూంటుంది. మరో వైపు, ‘ఈ పని నువ్వు చేస్తావా? అంతుందా నీకూ, నీ మొహంలే’ లాటి వెటకారాలతో ఇంకోవైపు లాగుతుంది. ఇవి వెండితెర మీద థ్రెషోల్డ్ క్యారక్టర్ (ద్వారపాలకుడు) గా, ట్రిక్ స్టర్ (మాయగాడు) క్యారక్టర్ గా అనువాదమవుతాయి. ఈ తొలి దశలో ఇగో, అంటే ప్రధాన పాత్ర, పని నేర్చుకునే క్రమంలో, ఈ రెండు ఎమోషన్స్ ఇచ్చే ఇన్ పుట్స్ ని పరిశీలిస్తూ వుంటుంది. పరిశీలిస్తూ పరిశీలిస్తూ పట్టు సాధించి, ఈ రెండు ఎమోషన్స్ నీ జయించి, ముందుకు రెండో దశ కెళ్లిపోయి - స్వతంత్ర పోరాటం ప్రారంభిస్తుంది. స్థూలంగా చెప్పాలంటే  ఇగో 
మెచ్యూర్డ్ ఇగోగా మారడమే మంచి సినిమా కథ.



        తొలిదశలో ఈ రెండు ఎమోషన్స్ (పాత్రలు) మధ్య సతమత మవడమంటే పాసివ్ అయిపోయినట్టు కాదు. ఈ తేడా గమనించండి. పై పంక్తిని ఇంకోసారి మననం చేసుకోండి. ఇది ఇన్ క్యుబేషన్ పీరియడ్ (పొదిగే దశ) మాత్రమే. పిండం పొదిగే దశలో పిండం లాగే వుండిపోదు కదా? ఎదుగుతుంది. ఒక రూపాన్ని పొందుతుంది. ఇగో కూడా ఇక్కడ్నించీ స్వతంత్ర జీవిగా ఎదుగుతుంది. ఎదగకపోతే మృత పిండం (పాసివ్ క్యారక్టర్) అవుతుంది. సినిమాకి ఎంచక్కా అబార్షనై, దిగ్విజయంగా చేతులు దులుపుకోవడమవుతుంది. ఇదీ కథలకి వుండే సైకలాజికల్, స్పిరిచ్యువల్ బ్యాక్ డ్రాప్. కథల సెటప్పంతా మన మానసిక లోకపు సార్వజనీన సెటప్పేనని సినిమా కథకులు గ్రహిస్తే బావుంటుంది. ఇదంతా కూడా స్ట్రక్చర్ ఉపకరణాల్లో భాగమే. 
     
       ఇప్పుడు ‘మత్తువదలరా’ సందర్భం చూద్దాం. హీరో శవంతో ఇరుక్కున్న ఈ సందర్భం, స్క్రీన్ ప్లేలో మిడిల్ విభాగం తొలి దశలోనే వస్తుంది. శవంతో ఇరుక్కోవడమనే సమస్యలో పడ్డాక, ఈ తొలి దశలో ఎటూ తోచక, సాయానికి తన ఇద్దరు ఫ్రెండ్స్ ని ఆహ్వానిస్తాడు. వీళ్ళు ఒకరు కమెడియన్, ఇంకొకరు షెర్లాక్ హోమ్స్. ఈ ఆహ్వానించడం తన మానసిక ప్రపంచంలోనే, ఇమాజినేషన్ లోనే. ఇప్పుడు ఈ ఇద్దరూ ఇందాక పైన చెప్పుకున్న మానసిక ప్రపంచంలో, ఆ రెండు ఎమోషన్స్ కి సింబల్స్ - థ్రెషోల్డ్ క్యారక్టర్ (ద్వారపాలకుడు), ట్రిక్ స్టర్ క్యారక్టర్ (మాయగాడు). వీళ్ళిద్దరూ ఏం చేస్తారో సీన్లో చూడొచ్చు : ద్వారపాలకుడుగా  షెర్లాక్ హోమ్స్ హీరోని తప్పుదోవ పట్టిస్తూంటే, మాయగాడుగా కమెడియన్ దెప్పి పొడుస్తూంటాడు. ఇంత మాత్రాన హీరో పాసివ్ అయిపోయినట్టు కాదు. సమస్యని అర్ధంచేసుకునే పొదిగే దశలో వున్నట్టు. తొలి దశలో హీరో మనఃస్థితిని ప్రతిబింబించే ఈ ఫాంటసికల్ ఇమాజినేషన్ బ్యూటిఫుల్ క్రియేషన్ సినిమాలో. పైపెచ్చు వినోదాత్మక విలువ వున్నది కూడా.


Q : హిందీ సినిమా బాలా’ గురించి ఏమైనా విశ్లేషణ రాయగలరా? ప్రస్తుతం సమాజంలో యువతని పట్టిపీడిస్తున్న హెయిర్ లాస్ లాంటి కాంటెంపరరీ సబ్జెక్టును తీసుకుని కూడా సినిమాలో మొదటి గంటలో చెప్పిన విషయాన్ని మళ్లీ మళ్లీ చెప్తూ కాలయాపన చేశారు. ఇంతా చేసి సినిమాలో కొత్తదనం ఏమైనా చూపించారా అంటే మళ్లీ హీరో తనకి బట్టతల ఉన్న విషయం దాచిపెట్టి హీరోయిన్ ని మోసం చేసి పెళ్లి చేసుకోవడం - అన్న పాయింట్ దగ్గర ఆగిపోయారు. ఇలాంటి కాంటెంపరరీ పాయింట్స్ తీసుకున్నప్పుడు కథ విషయంలో ఎలాంటి జాగ్రత్తలు పాటించాలి?  హీరో పాత్ర లక్ష్యాలు ఆశయాలు ఎలా ఉండాలి? వీటి గురించి ఏవైనా సినిమాలు భాష ఏదైనా సరే, వుంటే ఉదాహరణలతో వివరించగలరు.

A : సైంటిఫిక్, సైకలాజికల్, మెడికల్ సబ్జెక్టులతో నిజాయితీగా వుండలేక, లేదా విషయ సేకరణ పట్ల అలసత్వం వల్ల చెడగొట్టే అవకాశాలుంటాయి. ‘డిస్కో రాజా’ లో, ‘సవ్యసాచి’ లో సైంటిఫిక్ పాయింట్స్ ని ఇలా చెడగొట్టుకోవడం వలన భారీగానే ఫ్లాప్స్ నెదుర్కొన్నారు. ‘సైజ్ జీరో’ లో మెడికల్ పాయింటుతోనూ ఇంతే. ఇప్పుడు ‘వరల్డ్ ఫేమస్ లవర్’ లో సైకలాజికల్ పాయింటుతోనూ ఇంతే. ఇవి కొన్ని మాత్రమే ఉదాహరణలు. చెప్పుకుంటే చాలా వున్నాయి. ఈ సబ్జెక్టులకి వాటివైన జానర్ మర్యాదలుంటాయి. ఇది తెలుసుకోకుండా సెకండాఫ్ కొచ్చేసరికి మూస మాస్ కథలుగా మార్చేస్తున్నారు. ఒక అసోషియేట్ డయాబెటిస్ కథతో వచ్చాడు. అందులో డయాబెటిస్ తో పాత్ర బాధపడుతూ, బాధపడుతూ, బాధపడుతూనే చివరికి చచ్చూరుకుంటుంది. ఇదేం కథండీ బాబూ అంటే-  ఇదింతే, చావడంతో సానుభూతి వస్తుందన్నాడు. డయాబెటిస్ బాధితులు చచ్చిపోవాలా? ఇలాక్కాదు, డయాబెటిస్ బాధితులకి స్ఫూర్తి నిచ్చే సినిమా చెయ్యాలి; పరాజయం కాదు, విజయం గురించి వుండాలి - ఇందుకు బాగా రీసెర్చి చేయాలి, నిపుణుల్ని సంప్రదించాలి -మిక్స్డ్ మార్షల్ ఆర్ట్స్ తో డయాబెటిస్ ని జయించిన ఫైటర్స్ వున్నారు తెల్సా? బ్రిటన్లో ఒక డయాబెటిస్ బాధితుడు నూరు మైళ్ళు పరుగెత్తి పరుగెత్తి, ఇన్సులిన్ ని ప్రేరేపింప జేసుకుని డయాబెటిస్ విజేత అయ్యాడు తెల్సా? ఇవీ కావాలి సినిమాకి- అంటే విన్పించుకోలేదు. ఆ కథ తెర కెక్కలేదు. ఇంకో చోట, కీలక సన్నివేశంలో ఒక యంత్రానికి సంబంధించి టెక్నికల్ గా ఎదురైన ఒక జటిల సమస్యకి పరిష్కారం నెట్ లో ఎక్కడా దొరకలేదు. ఇక సంబంధిత నిపుణుల్ని కలవాలని డిసైడ్ అయ్యారు దర్శకుడు. ఇలాటి కథలకి విశ్వసనీయత ఇలాటి ప్రయత్నాల వల్ల చేకూరుతుంది. గదిలో కూర్చుని కల్పనలు చేస్తే కాదు. గది అనేది మూసుకున్న మదితో సమానం. పై ఫ్లాప్స్ గదిలో కూర్చుని తోచింది రాసుకుని తోచినంత (ఫస్టాఫ్ వరకూ) తీసినవే అనుకోవాలి. ఇలా తోచినంత కథ కులుంటారు, తోచీతోచని కథకులుంటారు, తోచకుండా తోచే కథకులుంటారు. 

   ‘బాలా’ బట్టతల సమస్య గురించి. బట్టతల అనేది శారీరకంగా బాధించే సమస్య కాదు, మానసికంగా వేధించే సమస్య. ఇది ఎమోషనల్ కామెడీ జానర్ లోకి వస్తుంది - ‘భలే భలే మగాడివోయ్’ లో మతి మరుపు సమస్యలాగా. ‘మై మేరీ పత్నీ ఔర్ వో’ (2005) లో పొట్టితనం సమస్య లాగా. పొట్టి వాడైన రాజ్ పల్ యాదవ్, పొడుగు భార్య రీతూపర్ణా సేన్ తో తిరగలేక పడే ఇన్ఫీరియారిటీ కాంప్లెక్స్ బాధ. ఇదెంత బాగా హిట్టయిందో తెలిసిందే. ఇలాటి వాళ్ళ మానసిక లోకంలోకి లోతుగా వెళ్లి డీప్ గా కనెక్ట్ చేసిన ఎమోషనల్ కామెడీ ఇది. ఎంత నవ్విస్తుందో, అంత కన్నీళ్లు తెప్పిస్తుంది. 

        ‘బాలా’ లో డైనమిక్స్ సరిగా లేవు, అందువల్ల మీరన్నట్టు
మొదటి గంటలో చెప్పిన విషయాన్నే మళ్లీ మళ్లీ చెప్తూ కాలయాపన చేశారు. అసలతను ఫస్టాఫ్ లో బట్టతల మీద జుట్టు మొలిపించే మందులు అమ్ముతూ తిరగాలి. బట్ట తల వాళ్ళతో కామెడీలు చేయాలి, అమ్ముతున్న మందులు పనిచేయక తన్నులు తినాలి. హీరోయిన్ ని ప్రేమించాలి. తీరా ఇంటర్వెల్లో నిశ్చితార్ధం జరిగాక విగ్గు వూడిపడి బట్టతల బైట పడాలి. అప్పటివరకూ అతను బట్టతల వాడని ప్రేక్షకులకి కూడా తెలియకూడదు. ఇలాటి కథలకి డైనమిక్స్ తో సస్పెన్సుని వాడాలి. వాడకపోతే ఫస్టాఫ్ నుంచీ బట్టతలనే చూపిస్తూంటే, సినిమా చివరి వరకూ అదే చూపిస్తూ మొనాటనీ బారిన పడేసి బోరు కొట్టించే వాళ్ళవుతారు. అసలు సగం సినిమాకే పాయింటు తెల్లారిపోతుంది.

        టిమ్ అలెన్ నటించిన ‘జో సంబడీ’ చూద్దాం : ఇందులో అమాయకుడైన టిమ్ అలెన్ ని పార్కింగ్ దగ్గర గొడవపడి ఒక బలవంతుడు కొడతాడు కూతురి ముందు. టిమ్ అలెన్ చాలా అవమానం ఫీలై పోతాడు, కూతురి ముందు పరువు పోయినందుకు. ఇక ఎలాగైనా కూతురి ముందే ఆ బలవంతుడ్ని కొట్టాలని డిసైడ్ అయిపోతాడు. ఇంతే పాయింటు, చాలా చిన్న పాయింటు. చిన్న పాయింట్లతో సంక్లిష్ట కథనం చేస్తారు హాలీవుడ్ లో, అదే పెద్ద పాయింట్స్ తో తేలికైన కధనం. అలా బ్యాలెన్స్ చేస్తారు. దీనికి వ్యాపార ప్రాతిపదిక వుంటుంది. వ్యాపార ప్రాతిపదిక అంటే ప్రేక్షకుల మైండ్ కంట్రోల్. చిన్న పాయింట్లకి తేలికైన కథనం, లేదా లైటర్ వీన్ కథనం చేస్తే- పాయింటూ తేలికై, కథనమూ తేలికైపోయి మైండ్ సంతృప్తి చెందదు. పెద్ద పాయింట్లకి భారీ కథనం చేస్తే - అంటే ఎక్కువ మలుపులు తిప్పుతూ సంక్లిష్టం చేస్తే - అసలే పాయింటు భారీగా వుంటే, కథనమూ బరువై పోయి భరించదు మైండ్. ఇలా వ్యాపార ప్రాతిపదిక వుంటుంది. వ్యాపార ప్రా దిపదికన డిస్కషన్స్ జరుగుతాయి. అంతేగానీ, వ్యాపార ప్రాతిపదిక గాలికొదిలేసి, ఎవరికి వారే తమదే గొప్ప క్రియేటివిటీగా పై చేయి సాధించాలని డిస్కషన్స్ జరగవు. 

      ఇక టిమ్ అలెన్ తనని కూతురి ముందు కొట్టిన వాణ్ణి కూతురి ముందే కొట్టాలని డిసైడ్ అయిపోతాడు. అంత బలవంతుడ్ని కొట్టడమెలా? ఇదే ఇక్కడ్నించీ అనేక మలుపులు తిరిగే సింపుల్ పాయింటు కథ. చివరికి కొట్టడా, లేదా? కొడితే క్యారక్టర్ ఏంటి? కొట్టకపోతే క్యారక్టర్ ఏంటి? ఇగోని మంచి ఇగోగా మార్చడమే మంచి కథగా? ఇలాగే ముగుస్తుంది ఈ ఎమోషనల్ కామెడీ. ఇక హీరో పాత్ర లక్ష్యాలు, ఆశయాలు ఎలా వుండాలో ఎలా చెప్పగలం? ఆయా కథల్లో ఏర్పాటు చేసే సమస్యని బట్టి లక్ష్యం, ఆశయం వుంటాయి. సమస్యని సాధించడమే లక్ష్యం, ఆశయం.
       
(ఒకరే ఇన్ని ప్రశ్నలు పంపితే ఇతరులకి చోటుండదు, గమనించగలరు)

Q : సినిమా రివ్యూలు, విశ్లేషణల్లో తరచూ వినిపించే మాట - పాత్రలు బలంగా లేవు అని. బలమైన పాత్ర అంటే ఏంటి ? ఏయే లక్షణాలుంటే అది బలమైన పాత్ర అవుతుంది. దానికి అంతర్గత, బహిర్గత లక్షణాలు ఏమై ఉండాలి, వివరిచగలరు. బలమైన పాత్రలకు కొన్ని ఉదాహరణలు చెప్పగలరు. మరో ప్రశ్న-  empathy అనే మాట మధ్య తరచూ వింటున్నాం. దాని గురించి వివరిచగలరు.
పీఏ, సహకార దర్శకుడు 

A : బలమైన పాత్రంటే యాక్టివ్ పాత్ర - బలమైన సంఘర్షణ పడేది, లేదా పోరాటం చేసేది. సంఘర్షణ, పోరాటం అర్ధవంతంగా లేకపోతే ఆ పోరాటం లేదా సంఘర్షణ చేసే పాత్ర కూడా అర్ధ రహితంగా మారుతుంది. అంటే బలహీన పాత్ర, లేదా పాసివ్ క్యారక్టరై పోతుంది. బలమైన పాత్రకి ఏఏ లక్షణాలుండాలంటే, ప్రధానంగా సమస్య సాధనకి వినూత్న వ్యూహాలు పన్నే సునిశిత దృష్టి గలదై వుండాలి. అందులో యూత్ అప్పీల్ దండిగా వుండాలి. భలే వున్నాడ్రా హీరో గాడూ అని చూడగానే యూత్ కి అన్పించేలా వుండాలి. ‘బ్రహ్మోత్సవం’ అనే కథ కాదు - నాన్ కమర్షియల్ గా వుండే గాథలో, మహేష్ బాబు లక్ష్యంలో యూత్ అప్పీల్ వుందా? లేదు. ఏడు తరాల బంధువుల్ని వెతకడమనే ముసలి లక్ష్యంలోనే యూత్ అప్పీల్ లేదు. ఇక ప్రయత్నంలో అసలే లేదు. అదే ఏడు తరాల బంధువుల ‘అమ్మాయిల్ని’ వెతకడంగా లక్ష్యం వుంటే ఈ కుర్ర లక్ష్యంతో యూత్ అప్పీల్ తన్ను కొచ్చేస్తుంది. ఏడు తరాల బంధువుల్ని వెతికినా ఆ లక్ష్య సాధనలో యూత్ అప్పీల్ వుండాలంటే ప్రయత్నాలు వినూత్న వ్యూహాలతో యూత్ ని ఆకర్షించేలా వుండాలి. ఏ సినిమా కథ ఆలోచించినా వ్యాపార ప్రాతిపదిక - లేదా అప్పుడున్న మార్కెట్ యాస్పెక్ట్ తోనే ఆలోచించాలి. గాలిలో ఇగోల క్రియేటివిటీలు చేసుకుంటే ఇంతే సంగతులు. వ్యాపార నష్టం. 

        Pride and Prejudice  లో కీరా నైట్లీది అందమైన బలమయిన పాత్ర. ఈ పాత్రతో మనం చాలా ప్రేమలో పడిపోతాం. తన మనసులో ఏముందో తేటతెల్లంచేసే, కుటుంబాన్ని పరిరక్షించే, ఎన్ని సామాజిక అవరోధాలున్నా ప్రేమ కోసం పెళ్ళాడే సున్నితమైన బలమున్నపాత్ర. ఇక అంతర్గత, బహిర్గత లక్షణాలంటే, ఇవి పాత్రకి లక్ష్యం ఏర్పడక ముందే, అంటే ప్లాట్ పాయింట్ వన్ కి ముందే బిగినింగ్ విభాగంలో పాత్రని పరిచయం చేసేప్పుడే ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. అప్పుడు ముందుగా పాత్రేమిటో అర్ధమవుతుంది. అంతర్గతంగా అతడి మనస్తత్వం ఏమిటి, ఆ మనస్తత్వంతో బయటి ప్రపంచాన్ని ఎలా చూస్తున్నాడు సీన్లు పడాలి. దీన్ని పీఓవీ (పాయింటాఫ్ వ్యూ) అంటారు. ఒక పీఓవీ అంటూ ఏర్పడ్డాక, ఆ పీఓవీ ప్రకారం దారి తప్పకుండా కథ నడిపే సులువు రచయిత కంది వస్తుంది. బలమైన పాత్రలకి హాలీవుడ్ లో దాదాపూ అన్ని సినిమాలూ వుంటాయి. ఎక్కడో గానీ బలహీన, పాసివ్ ఫ్లాప్ మాస్టర్ జనరల్స్ వుండరు. తెలుగులో పాత సినిమాలు, ముఖ్యంగా జానపద సినిమాలు చూడొచ్చు. తర్వాత చిరంజీవి, బాలకృష్ణ, నాగార్జున, వెంకటేష్ లు నటించిన సినిమాలన్నీ బలమైన పాత్రలే. తర్వాత అరుదై పోయాయి.     

Q : మేం వివిధ భాషల సినిమాలు ఎక్కువ చూసి డిస్కస్ చేసుకుంటాం. దీనివల్ల ఉపయోగముంటుందా? టైం వేస్టా?
వినయ్, కెమెరా అసిస్టెంట్ 

A : రెండూ వుంటాయి. డిస్కషన్ మంచిదే, దాని స్థాయి ఎంత? కాబట్టి వివిధ రివ్యూలూ అవీ కూడా చదివి మరింత మేధో వికాసం కోసం డిస్కస్ చేసుకుంటే ఉపయోగ ముంటుంది. ఇక అదే పనిగా సినిమాలు చూడ్డం, డిస్కస్ చేయడం వ్యసనంగా మారితే నష్టమే. అప్పుడు మూవీ మేకర్స్ అవడం పోయి, మూవీ లవర్స్ క్లబ్ ఏర్పాటు చేసుకుని సెటిలై పోవాల్సి వస్తుంది చక్కగా. సినిమాలు చూడ్డం ఒక పరిధిలో  వుంచుకుంటూ పని కూడా చేసుకోవాలి. యూట్యూబ్ లో మూవీ మేకింగ్ వీడియోలు చాలా వుంటాయి షాట్స్ తీయడంలో అప్డేట్స్ సహా. వీటి మీద దృష్టి పెడితే మంచిది. అసలు ఏ షాట్ ఎందుకు తీస్తారో బేసిక్స్ తెలుసుకోవాలి. 

సికిందర్