కాలం రోడ్డు పక్క ఇడ్లీ వాడి చేతుల్నివణికిస్తున్న కమర్షియల్ గ్యాస్ ధరలా స్పీడుగా పరిగెడు తూంటే, మనం తీరిగ్గా టైం వేస్టు చేసుకుంటూ ఓ రెండు సినిమాలు చూద్దామనుకున్నాం. తీరా చూస్తే కొన్ని సిల్లీ సీన్లు బలవంతంగా ప్రేక్షకులకి వడ్డిస్తున్నట్టూ ఎదురయ్యాయి. సిల్లీ సీన్లు రజనీకాంత్ తో వర్కౌటై నంతగా ఇంకెవరితోనూ కావు. ‘పల్నాటి బ్రహ్మనాయుడు’ లో బాలకృష్ణతో సైతం. అయినా క్రియేటివిటీ లోపించో, ఆలోచించడానికి బద్ధకించో లాజిక్ లేని సిల్లీ సీన్లు పెట్టేస్తూంటారు. పేల్చిన తుపాకీ తూటా ఒకరి ఛాతీకి తగిలి పక్కకి దూసుకెళ్ళి, చివరికి ఆ పేల్చిన వ్యక్తికే తగిలి చనిపోవడం ఎప్పుడైనా చూశారా? చూసే వుంటారు విజయ్ కాంత్ నటించిన ‘ధర్మపురి’ లో. ఇందులో ఓ సీనులో  విజయ్ కాంత్ ని చుట్టు ముట్టిన గ్యాంగ్ లో ఒకడు గన్ తో కాలుస్తాడు. ఆ తూటా వెళ్ళి విజయ్ కాంత్ ఛాతీకి తగిలి, ఎగిరి పక్కకెళ్ళి ఆ కాల్చిన వాడికే తగిలి చస్తాడు. తూటా వెళ్ళి విజయ్ కాంత్ ఛాతీకి తగిలి పక్క కెళ్ళడం వరకూ కొన్ని మినహాయింపులతో ఓకే. ఫోరెన్సిక్ సైన్స్ కేసుల్లో ఇలాటి సంఘటనలు నమోదవుతూ వుంటాయి. గన్స్ కి, బుల్లెట్స్ కి సంబంధించిన బాలస్టిక్స్ నిపుణులు ఈ కేసుల్ని చేపడుతూంటారు.

తూటా వెళ్ళి విజయ్ కాంత్ ఛాతీకి తగిలే సినిమా సీన్ ని అలా వుంచుదాం. పేల్చిన బుల్లెట్ టార్గెట్ మిస్సయి, ఇంకేదైనా గట్టి ఉపరితలానికి తాకితే, అక్కడ్నుంచీ పరావర్తనం చెంది మరెక్కడో వెళ్ళి పడవచ్చు. ఇలా పరావర్తనం చెందిన బుల్లెట్ ని రికోషెట్ బుల్లెట్ అంటారు. ఈ రికోషెట్ బుల్లెట్ టార్గెట్ మిస్సయి ఇంకేదో గట్టి ఉపరితలానికి తాకి నప్పుడు, అక్కడే పేలి ఫైరింగ్ పవర్ ని కోల్పోతుంది. ఇక పక్కకి దూసుకెళ్ళి ఎవరికి తగిలినా ప్రమాదం వుండదు. ఇది లాజిక్.

సినిమా సీనులో జరిగేదేమిటంటే, విజయ్ కాంత్ ఛాతీ ఎడమ వైపు షర్టు లోపల ఐరన్ ప్లేటు అమర్చుకుని వుంటాడు. అంటే కాల్చే వాడు సరీగ్గా అక్కడే కాలుస్తాడని ముందే వూహించాడన్న మాట.  కాల్చిన వాడు సరీగ్గా అక్కడే కాల్చడంతో ఆ తూటా వెళ్ళి ఇనుప ప్లేటు అనే గట్టి ఉపరితలానికి తాకి పరావర్తనం చెంది- రికోషెట్ బుల్లెట్ గా వెళ్ళి కాల్చిన వాడికే తగిలి చస్తాడు. ఇదే సిల్లీ. ఇక్కడే లాజిక్ మిస్సయింది. కాల్చిన వాడు చావడం కాదు కదా, ఆ తూటా ఇనుప ప్లేటు కి తగిలినప్పుడే చచ్చిపోయి వుంటుంది, ఇక చంపే శక్తి దానికెక్కడిది?

ఈ సిల్లీ సీనుకి ఇన్స్ పిరేషన్ ఏమిటి? అమితాబ్ బచ్చన్ నటించిన ‘దీవార్’ కావచ్చు. ఇందులో డాక్ యార్డ్ కూలీగా అమితాబ్ 786 నెంబరు గల ఇత్తడి బ్యాడ్జి కట్టుకుని వుంటాడు. యాక్షన్ సీనులో బుల్లెట్ వచ్చి ఛాతీకి తగిలి, షర్టు జేబు రంధ్రం పడి పొగలుగ్రక్కుతుంది. జేబులోంచి ఆ బ్యాడ్జి తీసి చూసుకుంటాడు. ఆ బ్యాడ్జి తనని కాపాడిందన్న మాట. దాన్ని జేబులో ఎందుకు పెట్టుకున్నాడంటే అప్పుడు డ్యూటీలో లేడు. ఆ బ్యాడ్జికి తగిలిన బుల్లెట్ పరావర్తనం చెంది ఇంకెవరికో తగల్లేదు. పరావర్తనం చెందాలని రూలేం లేదు. ఈ సీనుతో ఇన్స్ పైర్ అయి సొంత క్రియేటివిటీతో పొడిగించినట్టున్నారు విజయ్ కాంత్ సినిమాలో వింతగా.

2. అరుపులతో లాజిక్ మేనేజిమెంట్
ఇంకోటి చూద్దాం. టైగర్ ష్రాఫ్ నటించిన ‘బాఘీ’ లో ఓ పిల్లాడి కిడ్నాప్ సీను. టైగర్, అతడితో బాటూ సుబ్బు అనే పిల్లాడు నడుచుకుంటూ పోతూంటారు. అకస్మాత్తుగా కొందరు రౌడీలు కారులో దూసుకొచ్చి  సుబ్బుని ఎత్తుకుపోతారు.  టైగర్ వెంటపడతాడు ఆందోళన పడి అరుస్తూ. తరుముతాడు. రౌడీలు ఆగిపోయి ఫైటింగ్ కి దిగుతారు. ఆ ఫైటింగ్ లొ సుబ్బు గాయపడతాడు. సుబ్బుని తీసుకుని మళ్ళీ పారిపోతారు. టైగర్ ప్రాణాలు పోయేలా అరుస్తూంటాడు. ఒక నిర్మాణంలో వున్న భవనం దగ్గరి కొచ్చి అరుస్తూంటాడు. రౌడీలు భవనం పైనే  నిలబడి వుంటారు సుబ్బు నోరు నొక్కుతూ. సుబ్బు సిమెంట్ పెళ్ళని కాలితో తంతే అది వచ్చి టైగర్ ముందు పడుతుంది. అప్పుడు టైగర్ పైకి చూస్తే  సుబ్బు రౌడీలతో పెనుగులాడుతూంటాడు. టైగర్ రాయి తీసుకుని కొడతాడు. అది వెళ్ళి ఆ రౌడీ తలకి తగులుతుంది. సుబ్బుని వదిలేస్తాడు, సుబ్బు వచ్చి టైగర్ చేతుల్లో పడతాడు. శుభం.

ఈ సీనులో ప్రతీదీ ఇల్లాజికలే. మొదట సుబ్బుని కిడ్నాప్ చేసుకెళ్ళి పోయే గ్యాంగ్, ఆగి టైగర్ తో ఫైటింగ్ కి దిగడం, ఫైట్ తర్వాత మళ్ళీ సుబ్బుతో పారిపోవడం, టైగర్ మాత్రం చేతలు తక్కువ అరుపులు ఎక్కువన్నట్టు బిహేవ్ చేయడం- ఆ అరుపులు ఎమోషన్ కోసం, పనిలోపనిగా చైల్డ్ సెంటిమెంటుని పండించడం కోసం వున్నట్టు అన్పించడం వగైరా గమనిస్తాం.

కానీ కాదు. ఈ సీనులో అడుగడుగునా మిస్సవుతున్న లాజిక్ ని కప్పిపుచ్చడం కోసమే ఆ అరుపులు.  ప్రేక్షకులు ఈ అరుపులతో దృష్టి చెదిరి లాజిక్ ని పట్టించుకోరు. లాజికల్ లోపాల్ని మేనేజ్ చేయడానికే ఆ అరుపులు. చివరికి టైగర్ రాయితో కొడితే అది సుబ్బుకి తగలకుండా సరీగ్గా రౌడీకే తగలడం, వాడు సుబ్బుని వదిలేస్తే వాడొచ్చి టైగర్ చేతుల్లో పడడం! ఇలాటి సిల్లీ సీన్లు స్టార్ సినిమాల్లోనే కనిపిస్తాయి

3. అదృష్టం కాదు, దురదృష్టం ఓకే
ఒక సినులో విలన్ హీరోని వెంబడిస్తున్నాడనుకుందాం. హీరో చీకటి సందులోకి దూరాడు. ఆ సందులో ముందుకెళ్ళే దారిలేక  ఇరుక్కున్నాడు. విలన్ వచ్చేస్తున్నాడు. ఎదుర్కోవడానికి హీరో దగ్గర వెపన్ కూడా లేదు. అయినా  హీరో కాబట్టి బాహాబాహీకి దిగొచ్చు, దిగడు. ఇంతలో విలన్ వచ్చేశాడు. సరిగ్గా అప్పుడు, లూజ్ గా అమర్చిన విండో ఎయిర్ కండిషనింగ్ యూనిట్ ఒకటి ఊడి ధడాలున విలన్ నెత్తిమీద వచ్చి పడి మూర్ఛ పోతే, అప్పుడా హీరో తప్పించుకుని పారిపోతే  ఎలా అన్పిస్తుంది?

లక్కీగా తప్పించుకున్నాడన్పిస్తుంది. నమ్మలేనంత సానుకూల ట్విస్టులా అన్పిస్తుంది. కానీ ఆలోచిస్తే, హీరో  సొంత ప్రయత్నంతో కాకుండా అక్షరాలా ఆకాశం నుంచి ఊడిపడ్డ  పరిష్కార మార్గంతో బయటపడినట్టు సిల్లీగా వుంటుంది.

ఇంకో కోణంలో చూద్దాం: హీరో విలన్  కోసం ఒక ట్రాప్ సిద్ధం చేశాడు. ఆ సందులో  పైన నివసించే హీరో ఫ్రెండ్  కిటికీ దగ్గర కాపేశాడు.  ఆ రోజు ఉదయాన్నే వాళ్ళిద్దరూ  ఎయిర్ కండిషనర్ యూనిట్‌లోని స్క్రూలని జాగ్రత్తగా వదులు చేశారు. హీరో తనని వెంటాడుతున్న విలన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా ఆ సందులోకి తీసుకు వచ్చాడు. పథకం ప్రకారం విలన్ సరీగ్గా ఆ స్పాట్ కి వచ్చే వరకు ఫ్రెండ్ వెయిట్ చేసి, ఆ తర్వాత ఎయిర్ కండిషనర్‌ని  తోసేశాడు.అది వచ్చి ఫటేల్మని విలన్ నెత్తి మీద పడి  మట్టికరిచాడు...

విలన్ తో ప్రమాదం నుంచి యాదృచ్ఛికంగా బయటపడకుండా, హీరో తన సమస్యకి తానే స్వయంగా పరిష్కారాన్ని మార్గాన్ని కనుగొనడం వల్ల, ఇది చాలా మంది ప్రేక్షకులకి మరింత సంతృప్తికరంగా, నమ్మశక్యంగా అనిపిస్తుంది.

నోట్ చేసుకోదగ్గ పాయింటేమిటంటే, మొదటి ఉదాహరణలోలాగా, ప్రేక్షకులు హీరోకి యాదృచ్ఛికంగా కలిగే అదృష్టాన్ని తిరస్కరిస్తారు. కానీ  దురదృష్టానికి ఫీలవుతారు. ఒకవేళ హీరో విలన్ నుంచి  పారిపోతున్నప్పుడు, పై నుంచి ఈ ఏర్ కండిషనర్ యూనిట్ దానికదే ఊడి హీరో నెత్తిన పడితే - ప్రేక్షకులు దీన్ని అంగీకరిస్తారు.

సినిమాల్లో లాజిక్ అంత తేలిగ్గా తీసివేయ దగ్గ అంశం కాదు. లాజిక్ అనేది కథక వసరమైన మేధోపరమైన చట్రాన్ని అందించి, ప్రేక్షకులు గందరగోళానికో, నిరాశకో లోనవకుండా నిమగ్నమై వుండేలా చేస్తాయి. లాజిక్ అంటే కేవలం వాస్తవికత మాత్రమే కాదు,  కథా ప్రపంచపు అంతర్గత స్థిరత్వం, సన్నివేశాల మధ్య వుండే కార్యకారణ (కాజ్ అండ్ ఎఫెక్ట్) సంబంధాలు కూడా.

లాజికల్  సన్నివేశాలు ఎందుకు ముఖ్యమైనవంటే,  సన్నివేశాలు ఒక లాజికల్  క్రమాన్ని (క్రోనాలజీని) అనుసరించినప్పుడు (A వలన B, B వలన C), ప్రేక్షకులు కథని  నమ్మి అందులో లీనమైపోతారు. లాజికల్ సన్నివేశాలు ఇంకెందుకు ముఖ్యమంటే, అంకాల సమన్వయాన్ని కాపాడేందుకు. కథకి సంబంధించిన ముఖ్యాంశాలు ఫస్ట్ యాక్ట్ లో డెవలప్ అయి, థర్డ్ యాక్ట్ లో పరిష్కారమయ్యే ఒక తార్కిక (లాజికల్) ప్రవాహం కాబట్టి.

యాదృచ్ఛిక సంఘటనల వల్ల ప్రేక్షకులు తాము మోసపోయినట్టుగా లేదా గందరగోళానికి గురైనట్టుగా ఫీలవ్వకుండా  నివారిస్తుంది. అంతేగాక లాజిక్ అనేది పాత్రలకి ప్రేరణని  అందిస్తుంది. పాత్రలు కేవలం కథా సౌలభ్యం కోసం కాకుండా, వాటికి కల్పించిన  మనస్తత్వాన్ని బట్టి  ప్రవర్తించేలా లాజిక్ చేస్తుంది. లాజికల్ సీన్లు కేవలం రచయిత అవసరం కోసం కాకుండా, పాత్రల ప్రేరణతోనే జరిగేలా చేస్తాయి.

ఈ మధ్య అందుతున్న సమాచారంబట్టి చాలా చోట్ల లాజిక్ ని ఎగేసే కథా సృష్టులే జరుగుతున్నాయి. సినిమా కథకి లాజిక్ బద్ధశత్రువనే జీర్ణించుకుపోయిన నమ్మకంతో సిల్లీ సీన్ల ఉత్పత్తి భక్తి భావంతో చేసేస్తున్నారు. ఇలాగే  లాజిక్ లేని భక్తి భావంతో ఒక నవల రాస్తే ఎంత పరువుపోతుందో తెలుస్తుంది. అసలు రాస్తూంటేనే వాక్యాలకి అడ్డంపడి ఎక్కడికక్కడ స్పీడ్ బ్రేకులేస్తుంది లాజిక్. సినిమా కథ వాక్యాల కూర్పు కాకుండా బొమ్మల  సంకలనం కాబట్టి ఎస్కేప్ అవచ్చు. కథని బొమ్మలతో కూర్చడం వేరు, వాక్యాలతో అల్లడం వేరు. మొదటిది సినిమా, రెండోది నవల. ట్రీట్ మెంట్ ని నవలలాగా ట్రీట్ చేస్తే తప్ప లాజికల్ సినిమా  స్క్రిప్ట్ చేతికి రాదు. ట్రీట్ మెంట్ ని నవలలాగా రాయాలి. రాజ్ కపూర్ కి కెఏ అబ్బాస్ నవలలాగే రాసిచ్చేవాడు స్క్రిప్టు.

-సికిందర్